Cơ quan bảo hiểm xã hội tăng cường hoạt động thanh tra chuyên ngành chính là giải pháp quan trọng nhằm cải thiện nợ đọng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong năm 2018 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

Doanh nghiệp nợ, người lao động thiệt thòi

Theo thống kê của bảo hiểm xã hội thành phố Buôn Ma Thuột, tính đến đầu tháng 2/2018, trên địa bàn thành phố có 517 đơn vị nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp từ 6 tháng trở lên với tổng số nợ hơn 36,7 tỉ đồng; quyền lợi của nhiều doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng từ những khoản nợ này. Mới đây, tại chi nhánh Công ty TNHH hợp tác quốc tế G.G, có hai trường hợp là nữ công nhân không được thanh toán chế độ nghỉ thai sản, lý do là vì đơn vị này nợ nộp bảo hiểm xã hội của người lao động 207 triệu đồng kể từ tháng 5/2017.

no-luc-keo-giam-no-dong-bao-hiem-xa-hoi-va-bao-hiem-y-te1

Bảo hiểm xã hội thành phố Buôn Ma Thuột cũng cho biết, tại 2 doanh nghiệp nợ kéo dài khá lâu là Công ty TNHH tư vấn xây dựng Việt Khôi, nợ bảo hiểm xã hội 782 triệu đồng từ tháng 8/2014 và Công ty TNHH Toàn Thắng, nợ bảo hiểm xã hội 356 triệu đồng từ tháng 3/2015, có hai lao động là N.T.V.A và T.H.M nghỉ thai sản nhưng không được thanh toán chế độ.

“Những trường hợp trên cho thấy việc doanh nghiệp nợ đóng bảo hiểm xã hội đã làm thiệt thòi quyền lợi của người lao động đáng ra được hưởng”, Phó giám đốc bảo hiểm xã hội thành phố Buôn Ma Thuột, bà Nguyễn Thị Thanh Trà, nhận xét. Theo bà Trà, trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột hiện có khoảng 2.000 đơn vị tham gia đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động; trong đó có khoảng 1.200 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khá nhiều doanh nghiệp diện “siêu nhỏ”, chỉ tồn tại một vài lao động. Nhiều doanh nghiệp trước đây sử dụng lao động thời vụ dưới 3 tháng, lao động không thường xuyên nên lách luật, không ký hợp đồng lao động để tránh đóng bảo hiểm xã hội. “Trong số doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội đến đầu năm 2018, có đến 245 doanh nghiệp “mất tích” có số nợ gần 15 tỉ đồng. Qua nhiều lần kiểm tra đã xác minh, những doanh nghiệp này không còn hoạt động, không có địa chỉ rõ ràng, không liên lạc được, bị khóa mã số thuế nên cơ quan bảo hiểm xã hội gặp khó khăn trong công tác thu hồi nợ”, bà Trà cho biết.

Dai dẳng “nợ Ea Tul”

Trên phạm vi toàn tỉnh, tình trạng doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cũng xảy ra ở nhiều địa phương. Theo thống kê của Phòng Khai thác và thu nợ bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk, từ 3 tháng trở lên hiện có 616 đơn vị nợ bảo hiểm xã hội với tổng số tiền nợ hơn 66 tỉ đồng. Nhiều đơn vị nợ kéo dài nhiều năm với số tiền lớn như: Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ea Tul nợ và lãi chậm đóng hơn 12 tỉ đồng, Công ty TNHH một thành viên Cà phê 715A gần 3,8 tỉ đồng, Công ty cổ phần Đường bộ Đắk Lắk 5,8 tỉ đồng, Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng số 1 gần 2 tỉ đồng…

no-luc-keo-giam-no-dong-bao-hiem-xa-hoi-va-bao-hiem-y-te2

Nợ đọng tại Công ty Ea Tul chiếm gần 20% số nợ bảo hiểm xã hội toàn tỉnh, có thời gian nợ gần 60 tháng. Doanh nghiệp này có trên 200 lao động, phần lớn là người dân tộc thiểu số, hoạt động sản xuất kinh doanh không hiệu quả, cơ chế khoán và quản lý sản phẩm cũng không chặt chẽ… Khi có tiền thì đơn vị cân đối vào các khoản chi khác mà ít quan tâm đến nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Theo đánh giá của bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk, việc nợ đọng trên đã vi phạm Luật bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế, Luật Việc làm và các quy định của Nhà nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động khi giải quyết các chế độ hưu trí, nghỉ việc một lần, ốm đau, thai sản…

Những năm qua, bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk cũng đã có văn bản gửi Tổng công ty cà phê Việt Nam đề nghị có chính sách hỗ trợ giải quyết nợ tồn đọng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp đối với Công ty Ea Tul, nhưng đến nay tình hình nợ đọng tại công ty này vẫn không được cải thiện và ngày càng trầm trọng hơn. Vào tháng 7/2017, Tổng công ty Cà phê Việt Nam đã kiến nghị Bộ Lao động Thương Binh và Xã hội về việc xử lý các khoản nợ Bảo hiểm xã hội, không tính lãi đối với trường hợp chậm nộp tiền đóng bảo hiểm xã hội của Công ty Ea Tul. Tuy nhiên, trong một văn bản trả lời hồi tháng 10/2017, Bộ Lao động Thương Binh và Xã hội cho rằng việc kiến nghị không tính lãi trường hợp chậm nộp tiền đóng bảo hiểm xã hội của Công ty Ea Tul là không đúng với quy định của Luật Bảo hiểm xã hội. Bộ này cũng đề nghị Tổng công ty Cà phê VN căn cứ quy định của Nghị định 115/2015/NĐ-CP ngày 11/11/2015 của Chính phủ, hướng dẫn Công ty Ea Tul thực hiện đóng đủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp để kịp thời giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội cho người lao động.

Ông Lê Xuân Khánh, Trưởng phòng Khai thác và thu nợ bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk, cho rằng việc xử lý khoản nợ đọng của Công ty Ea Tul vẫn còn gặp nhiều khó khăn do liên quan việc sắp xếp doanh nghiệp này. “Theo văn bản số 2252/TTg-ĐMDN ngày 10.12.2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt phương án tổng thể sắp xếp, đổi mới công ty nông nghiệp và tái cơ cấu Tổng công ty Cà phê Việt Nam thì Công ty Ea Tul thuộc diện giải thể trong năm 2016. Do đó, việc giải thể cùng với giải quyết số nợ đọng Bảo hiểm xã hội nói trên đang cần Tổng công ty Cà phê Việt Nam cùng các ngành liên quan có hướng thực hiện cụ thể”, ông Khánh đề nghị.

Đẩy mạnh thanh tra chuyên ngành

Theo ông Lê Xuân Khánh, để kéo giảm tỷ lệ nợ đọng bảo hiểm xã hội xuống dưới 10% so với kế hoạch thu trong năm 2018 (năm 2017 là 14%) đòi hỏi phải có những giải pháp mạnh mẽ, hiệu quả hơn nhất là xử lý kiên quyết đối với những đơn vị cố tình không chấp hành quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội. “Mặc dù tỷ lệ nợ đọng bảo hiểm xã hội của Đắk Lắk thấp hơn so với mức bình quân chung của cả nước nhưng bảo hiểm xã hội tỉnh cũng xem đây là một trong những nhiệm vụ tập trung thực hiện trong năm 2018. Công tác khai thác, thu nợ tiếp tục có biện pháp thu hồi nợ đọng đối với những đơn vị có số nợ lớn; đồng thời mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế bắt buộc đối với lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh”, ông Khánh cho biết.

no-luc-keo-giam-no-dong-bao-hiem-xa-hoi-va-bao-hiem-y-te3

Theo Phó giám đốc bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk, bà Nguyễn Thị Xuân cho biết, trong năm 2018, việc tăng cường công tác thanh tra chuyên ngành của cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ là giải pháp quan trọng góp phần cải thiện tình hình nợ đọng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động; đồng thời răn đe, phòng ngừa hành vi vi phạm của các chủ sử dụng lao động. Ngành bảo hiểm xã hội cũng sẽ đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp tới người sử dụng lao động và người lao động để nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật; công khai các hành vi vi phạm pháp luật để tạo sự đồng thuận, ủng hộ của dư luận trong đấu tranh với các chủ thể vi phạm.

Bà Xuân nhấn mạnh “Bên cạnh đó, ngành bảo hiểm xã hội tiếp tục tăng cường phối hợp cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc quản lý, đôn đốc các doanh nghiệp thực hiện tốt chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; xử lý vi phạm của các đơn vị sử dụng lao động. Đặc biệt, phối hợp chặt chẽ với công đoàn các cấp, các cơ quan tố tụng để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc trong thực hiện biện pháp khởi kiện đối với những đơn vị sử dụng lao động cố tình nợ đọng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp”.